الحسن بن محمد الديلمي (مترجم :مسترحمى)

283

إرشاد القلوب (فارسى)

پست و خوار كند علم و ادب را از او باز ميدارد ، و هميشه عقل و دين مرد سالمست تا وقتى كه مسكرات ( شراب و آبجو ) نخورده باشد و مايل نباشد و مروّت و جوانمردى دارد تا وقتى كه مرتكب لغزشى و خطائى نشده باشد ، و امانت‌داريش صحيحست تا وقتى كه قبول وصيّت و امانتى ننموده باشد ، و داراى فضيلت است تا وقتى كه امامت و پيشوائى مردم ننمايد ( كه از او ناراضى باشند ) و يا بالاى منبر نرفته باشد ( كه تعريف و تمجيد و يا مذمّت معاصرين خود نمايد ) ، و شريفترين مردم علمايند ، و بزرگان مردم با تقواترين ايشانند ، و زاهدان پادشاهان آنهايند ، و پست گفتارى و بىادب سخن گفتن مرد دليل بر كمى عقل او است . و مرويست كه حضرت امام حسن عليه السّلام در ( ضمن ) يكى از خطبه‌هاى خود ميفرمود : بدانيد اى مردم كه عقل ( سبب ) حرز و امان و حافظ است براى آدمى ( از رفتار و گفتار بد ) و حلم و بردبارى زينت ، و وفاى بعهد از مروّت و جوانمرديست ، و عجله و شتاب ( در كارها ) از سفاهت و نادانيست ، و هم‌نشينى با مردمان پست و دنيا دوست بسيار بد ( زيرا همنشينى اثر مىكند ) ، و مخالطه و معاشرت و رفت و آمد با اهل فسق سبب شك و شبهه است ( براى انسانى كه در خداشناسى و در دينش پيدا مىشود ) . و هر كه برادران ( دينى ) خود را خوار كند مروّت ندارد ، و هلاك نميشوند مگر اهل شك و شبهه و ترديد ، و نجات نمىيابند مگر هدايت يافته شده‌گان ( بدين ) ، و ايشان كسانى هستند كه در آمال و آرزوهاى خود ( كه نائل نميشوند ) خدا را متهم نميكنند چشم بهمزدنى ، و نه در نرسيدن روزى ايشان ( كه از فقر شكايت نميكنند ) ، و مروّت و حياء آنها